Prof. Dr. Bekir Sıtkı Şaylı

Merhum hocam Prof. Dr. Bekir Sıtkı Şaylı'nın Türkiye'de Tıbbi Genetik Bilimi'nin kurulması ve geliştirilmesi konusunda tek başına yaptığı katkıları ve gelişmeleri, ölümünden kısa süre önce kendi eliyle yazdığı "Bir Kürsü ve Bir Bilim Adamının Öyküsü (veya Genetik Kürsüsüyle Eş Hayatlı Bir Adamın Öyküsü)" başlığını taşıyan hayat öyküsünden yararlanarak yazmaya çalışacağım. ( Hazırlayan Prof. Dr. Nurettin Başaran)

Prof. Dr. Bekir Sıtkı Şaylı, 1931 yılında Balıkesir'de doğmuş, 1956 yılında Ankara Veteriner Fakültesi'ni bitirerek Veteriner Hekim unvanını almış ve aynı yıl Ankara Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji Kürsüsü'ne asistan olarak girmiştir. Daha sonra İstanbul Tıp Fakültesi'ne 1964 yılında girmiş ve 1969 yılında Tıp Doktoru olarak mezun olmuştur. 1967 yılında doçent ve 1972 yılında da profesör olmuştur.

1956 yılında Ankara Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji Kürsüsü'ne asistan olarak alınması aslında "genetik seks"'in içinden çıkamayan hocaların Şaylı'yı "genetikçi" yapmak istekleri nedeniyle olmuştur. Nitekim kendisi 1961 yılı sonunda "genetik eğitimi" almak üzere 2 yıl süre ile NATO bursu ile Prof. Dr. Victor A. McKusick'in yanına gönderilmiştir.

Prof. Dr. Bekir Sıtkı Şaylı, 1964 yılında Türkiye'ye döndükten sonra 17 Ocak - 15 Mayıs 1964 tarihleri arasında Ankara Tıp Fakültesi Histoloji ve Embriyoloji Kürsüsü dershanesinde akademik personel için haftada 2 saat "tıbbi genetik" dersleri vermiştir. Bu faaliyet yasal sürecin de başlamasını tetiklemiş ve 1966 yılı bahar döneminde Türkiye'de ilk "Tıbbi Genetik Kürsüsü" Ankara Tıp Fakültesi'nde kurulmuştur. Tıbbi Genetik dersi ise birinci sınıflara yaz sömestresinde haftada 1 saat olmak üzere yine Türkiye'de ilk Tıbbi Genetik Dersi de Ankara Tıp Fakültesi'nde okutulmaya başlanmıştır. Ve Türkiye'de ilk resmi genetik kitabı yayınlanmıştır: Medikal Genetik: 1. Teorik ve Klinik Sitogenetik, 1967. Arkasından diğer kitaplar gelmiştir: Medikal Genetik: 2.Temel Medikal Genetik, 1968; Medik al Genetik:3. Biyokimyasal Genetik (Moleküler Genetik ve Doğumsal Metabolizma Kusurları),1974 ve diğer kitaplar ve kitap bölümleri ( 22 adet). Prof. Dr. Bekir Sıtkı Şaylı toplam olarak 212 bilimsel yayın yapmış ve 232 sözlü sunumda bulunmuştur.

Ankara Tıp Fakültesi'nde kurulan Genetik Kürsüsü'nün ilk elemanları, yıl 1969 : Doç. Dr. Bekir Sıtkı Şaylı, Uz. Dr. Ayla Önvermez Ünsal, Uz. Dr. Şükran Tacoy, Bio. Nurettin Başaran, Bio. Gülsen Ökten ve sonra Dr. Işık Bökesoy ve daha sonra da Uz. Dr. Ülkü Topuz.

Prof. Dr. Bekir Sıtkı Şaylı, Tıbbi Genetik bilim dalının Tababet İhtisas Tüzüğü'ne girmesini tek başına sağlamış (1972), keza Tıbbi Genetik'in doçentlik bilim dalı olarak kabul edilmesinde emeği geçmiş (15-16 Nisan 1977) ve Türkiye'nin ilk Tıbbi Genetik Doçenti'ni yetiştirmiştir ( Prof. Dr. Nurettin Başaran, 27 Ekim 1977).

1982 YÖK yasası pek çok bilim dalı (kardiyoloji, göğüs hastalıkları, intaniye, biyofizik, biyoistatistik vs.) gibi Tıbbi Genetik bilim dalını da başkalarıyla birleştirmiş, fakat bunlar içerisinde Tıbbi Genetik en son bağımsızlığını kazanan bilim dalı olmuştur.

Prof. Dr. Bekir Sıtkı Şaylı tarafından Ankara Diş Hekimliği Fakültesi ve Diyarbakır Tıp Fakültesi'nde de Tıbbi Genetik Kürsülerini kurarak Türkiye'nin tıbbi genetik personel eksikliğini de gidermeye çok büyük katkı ve çaba sağlanmıştır.

Sonuç olarak; Prof. Dr. Bekir Sıtkı Şaylı Türkiye Tıbbi Genetik bilimi tarihinde ulu bir çınardır.